Bệnh Thán Thư Trên Chanh Dây: Dấu Hiệu Trên Lá, Cành, Trái Và Cách Phòng Trị

Bệnh Thán Thư Trên Chanh Dây: Dấu Hiệu Trên Lá, Cành, Trái Và Cách Phòng Trị

Bệnh thán thư trên chanh dây là bệnh do nấm có thể gây hại trên lá, cuống lá, thân cành và trái. Bệnh cần được chú ý trong những giai đoạn mưa nhiều, độ ẩm cao, giàn rậm và bề mặt lá thường xuyên bị ướt.

Điểm khó là triệu chứng thán thư khá dễ bị nhầm với bệnh đốm nâu trên chanh dây, loang dầu bã trầu và một số dạng thối trái khác. Vì vậy, không nên chỉ nhìn thấy một vết nâu rồi kết luận ngay là thán thư.

Muốn chẩn đoán tốt hơn, nhà vườn cần kiểm tra đồng thời lá – cành – cuống – trái – độ thông thoáng của giàn – tình trạng mưa ẩm – nguồn lá và trái bệnh còn trong vườn.

Bệnh Thán Thư Trên Chanh Dây Là Gì?

Bệnh thán thư trên chanh dây thường được ghi nhận liên quan đến nấm thuộc chi Colletotrichum. Bệnh có thể làm xuất hiện các vết đốm trên lá, tổn thương trên cành và những vết nâu lõm trên trái.

Trong điều kiện thuận lợi, bệnh có thể làm cháy lá, rụng lá, khô cành và giảm chất lượng trái. Đây là lý do thán thư cần được đặt trong nhóm các bệnh chanh dây thường gặp cần kiểm tra kỹ trong mùa mưa.

Dấu Hiệu Bệnh Thán Thư Trên Lá Chanh Dây

Giai đoạn đầu

• Trên lá xuất hiện những đốm nhỏ màu nâu.
• Vết có thể tròn hoặc hơi bất định.
• Ranh giới vết bệnh lúc đầu chưa thật rõ.
• Một số vết có vùng mô xung quanh đổi màu nhẹ.

Khi bệnh phát triển

• Vết bệnh tăng kích thước.
• Màu chuyển nâu đậm hơn.
• Nhiều vết nhỏ có thể liên kết thành mảng lớn.
• Phần mô giữa vết bệnh khô dần.
• Lá giảm khả năng quang hợp.

Khi bệnh nặng

• Lá cháy thành từng mảng.
• Lá vàng và khô.
• Cuống lá suy yếu.
• Lá rụng sớm.

Nếu vườn xuất hiện nhiều dạng bệnh lá cùng lúc sau mưa, nên xem thêm bài bệnh chanh dây vào mùa mưa để kiểm tra đồng thời rễ, thân, lá, hoa và trái.

Dấu Hiệu Thán Thư Trên Thân Và Cành Chanh Dây

Trên thân và cành, nhà vườn có thể gặp:

• Vết nâu sẫm trên vỏ cành.
• Vết bệnh kéo dài theo thân hoặc cành.
• Mô tại vùng bệnh yếu và khô dần.
• Cành non sinh trưởng chậm.
• Trường hợp nặng có thể gây khô đầu cành hoặc chết ngọn.

Tuy nhiên, khô cành còn có thể liên quan đến bệnh khác, bộ rễ suy hoặc tổn thương sau mưa. Vì vậy cần kiểm tra cả phần gốc và tình trạng nước trong đất trước khi xử lý.

Bệnh Thán Thư Có Làm Khô Đọt Chanh Dây Không?

Có thể. Nếu vết bệnh phát triển trên cành non hoặc gần đầu cành, phần ngọn phía trên có thể giảm sức, đọt chậm phát triển rồi khô dần.

Tuy nhiên, đọt khô cũng có thể xuất hiện do bọ trĩ, nhện, Phytophthora, Fusarium, nặng phân hoặc bộ rễ suy. Do đó, không nên xem khô đọt là triệu chứng đặc hiệu riêng của thán thư.

Dấu Hiệu Bệnh Thán Thư Trên Trái Chanh Dây

Vết bệnh ban đầu

• Xuất hiện đốm nâu nhỏ trên bề mặt trái.
• Vết có thể tròn hoặc hơi bất định.
• Trái vẫn còn cứng nên dễ bị bỏ qua.

Khi bệnh phát triển mạnh

• Vết bệnh lớn dần.
• Màu chuyển nâu sẫm hoặc xám.
• Vùng bệnh có thể lõm xuống.
• Nhiều vết liên kết thành vùng tổn thương lớn.
• Trái giảm giá trị thương phẩm.

Nếu trái bắt đầu mềm, úng hoặc thối nhanh trong mùa mưa, nên đối chiếu thêm bài chanh dây bị thối trái mùa mưa.

Phân Biệt Thán Thư Với Đốm Nâu Trên Chanh Dây

Thán thư và đốm nâu có thể tạo những vết tương đối giống nhau trên trái. Vì vậy, cần quan sát diễn biến vết bệnh và các triệu chứng đi kèm trên lá, cành.

Nếu vết nâu xuất hiện đồng thời trên nhiều lá và trái, xem chi tiết tại bài bệnh đốm nâu trên chanh dây.

Phân Biệt Thán Thư Với Loang Dầu Bã Trầu

Loang dầu, bã trầu thường có vết dạng thấm nước hoặc loang màu, sau chuyển nâu đỏ hoặc nâu sẫm. Trên trái, bệnh có thể làm vỏ thâm, sần và giảm mẫu mã.

Đọc thêm: Bệnh loang dầu bã trầu trên chanh dây.

Vì Sao Thán Thư Chanh Dây Dễ Bùng Phát Trong Mùa Mưa?

Bệnh thường phát triển thuận lợi khi có sự kết hợp giữa độ ẩm cao, lá bị ướt kéo dài, nguồn bệnh tồn tại trong vườn và tán cây thiếu thông thoáng.

1. Tán quá rậm

Giàn quá kín làm lá lâu khô sau mưa, ánh sáng khó xuyên vào bên trong và không khí lưu thông kém.

2. Mưa làm nguồn bệnh phát tán

Nước mưa và nước bắn trên tán có thể góp phần làm các tác nhân gây bệnh lan từ lá, cành hoặc trái bệnh sang các mô khỏe ở gần.

3. Tàn dư bệnh còn trong vườn

Lá bệnh, cành bệnh và trái bệnh nếu để lâu trong vườn làm công tác vệ sinh nguồn bệnh kém hiệu quả.

4. Bón dư đạm

Cây quá sung đọt thường tạo tán dày, mô non mềm và vùng bên trong giàn giữ ẩm lâu hơn.

Xem thêm hướng dẫn tỉa cành chanh dây mùa mưa.

Chanh Dây Bị Thán Thư Nên Xử Lý Thế Nào?

Bước 1: Kiểm tra phạm vi bệnh

Kiểm tra lá ngoài tán, lá nằm sâu bên trong, cuống lá, cành, đọt và các nhóm trái ở nhiều vị trí khác nhau. Việc này giúp biết bệnh đang xuất hiện cục bộ hay đã lan rộng.

Bước 2: Loại bỏ bộ phận bệnh nặng

Cắt bỏ hợp lý lá bệnh nặng, cành đã khô, cành có nhiều vết bệnh và trái hư. Sau đó đưa nguồn bệnh ra khỏi khu vực sản xuất, không để thành đống ngay dưới giàn.

Bước 3: Tỉa tán cho thông thoáng

Loại bớt cành vô hiệu, cành chồng chéo, cành già và vùng tán quá kín. Không nên tỉa trụi tán trong một lần.

Bước 4: Quản lý nước

• Không tưới thêm khi đất còn đủ ẩm.
• Hạn chế tưới phun làm ướt toàn bộ tán.
• Không để nước đọng quanh gốc.
• Khơi thông rãnh trước các đợt mưa lớn.

Tham khảo thêm bài nước tưới chanh dây bao nhiêu là đủ.

Sử Dụng Thuốc BVTV Khi Bệnh Thán Thư Phát Triển

Khi bệnh tiếp tục tăng và cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nên ưu tiên sản phẩm đang được phép sử dụng cho cây trồng và đối tượng bệnh theo nhãn đăng ký tại Việt Nam.

• Đọc đúng đối tượng bệnh trên nhãn.
• Dùng đúng liều khuyến cáo.
• Không tự ý tăng nồng độ.
• Không phối quá nhiều sản phẩm trong một bình.
• Luân phiên nhóm hoạt chất khi cần thiết.
• Tuân thủ thời gian cách ly.
• Không phun ngay trước mưa.
• Mang đầy đủ bảo hộ lao động.

Với vườn có nhiều trái gần thu hoạch, thời gian cách ly phải được ưu tiên hàng đầu.

Dinh Dưỡng Khi Chanh Dây Đang Bị Thán Thư

Cây vẫn cần dinh dưỡng để duy trì sức cây, nhưng không nên thúc đạm quá mạnh. Trong mùa mưa, đạm cao dễ làm tán dày và lá non mềm hơn.

Nếu cây đồng thời vàng lá, héo hoặc bộ rễ suy, cần kiểm tra rễ trước khi tăng phân. Không nên dùng lượng phân lớn để “lấy sức” khi cây đang mất khả năng hấp thu.

8 Cách Phòng Bệnh Thán Thư Trên Chanh Dây

1. Giữ giàn thông thoáng: không để cành lá chồng thành lớp dày.
2. Thu gom nguồn bệnh: loại lá, cành và trái bệnh nặng.
3. Thoát nước tốt: đặc biệt ở các vị trí trũng trong mùa mưa.
4. Hạn chế lá ướt kéo dài: ưu tiên tưới vùng rễ khi cần.
5. Không bón dư đạm: cân đối dinh dưỡng theo sức cây.
6. Kiểm tra sau mưa: chú ý các tầng lá sâu bên trong tán.
7. Loại sớm cành bệnh: không chờ cành khô hoàn toàn mới xử lý.
8. Quản lý ngay khi bệnh mới xuất hiện: bệnh cục bộ luôn dễ xử lý hơn khi đã lan cả giàn.

Những Sai Lầm Khi Trị Thán Thư Chanh Dây

• Thấy đốm nâu là kết luận ngay thán thư.
• Chỉ phun thuốc mà không cắt bộ phận bệnh nặng.
• Để trái và lá bệnh nằm dưới giàn.
• Giàn quá rậm nhưng không tỉa.
• Phối nhiều thuốc cùng lúc.
• Bón nhiều đạm để cây ra lá mới thật nhanh.

Trên trái, nếu chưa chắc vết xấu do bệnh hay côn trùng, nên đối chiếu thêm bài chanh dây bị sần vỏ, sẹo trái: do bọ trĩ, nhện hay bệnh?.

Bệnh thán thư trên chanh dây có thể gây hại trên lá, thân cành và trái, đặc biệt khi mưa nhiều, độ ẩm cao và giàn thiếu thông thoáng.

Điểm quan trọng nhất là không nên nhìn một vết nâu rồi chẩn đoán ngay thán thư. Cần phân biệt với đốm nâu, loang dầu bã trầu và các dạng thối trái để tránh xử lý sai nguyên nhân.

Nguyên tắc quản lý dễ nhớ:

Phát hiện sớm → loại bỏ nguồn bệnh → tỉa giàn thông thoáng → quản lý nước → cân đối dinh dưỡng → sử dụng thuốc BVTV phù hợp khi cần thiết.